نشانه های نیاز چاه به بازسازی
چاه های فاضلاب با گذشت زمان با مشکلات زیادی مواجه می شوند و هر کدام راه حل خاصی دارند. برخی از مشکلات با تخلیه چاه رفع نمی شود، چون ساختار آن با خرابی مواجه شده است. در این شرایط بهترین راه حل بازسازی چاه و رفع مشکلات از پایه است. اما سوال این است که چطور متوجه شویم چاه باید بازسازی شود؟ در چاه هایی که نیاز به بازسازی دارند، چند نشانه مهم زیر وجود دارد:
پر شدن مکرر چاه
اگر چاهی که قبلا مدت زمان زیادی بدون مشکل کار می کرد به تازگی در فاصله کوتاه پر می شود و نیاز به تخلیه دارد، باید علت آن بررسی شود. چند دلیل مهم برای این مشکل وجود دارد که اصلی ترین آنها تجمع لجن و رسوبات در جداره و کف چاه و فرسودگی چاه است. اگر مقدار فاضلاب ورودی به چاه با قبل تفاوت ندارد، علت زود پر شدن آن مشکل در عملکرد چاه است و باید بازسازی انجام شود.
کاهش شدید قدرت جذب چاه
در حالت استاندارد، چاه جذبی باید بتواند بخش مایع فاضلاب را به تدریج از طریق کف و دیواره ها وارد خاک اطراف کند. با گذشت زمان ممکن است لایه ای از لجن، چربی و رسوبات روی این سطوح تشکیل شود و قدرت جذب چاه را کاهش دهد. در چنین شرایطی سطح فاضلاب با سرعت بیشتری بالا می آید. اگر کاهش جذب شدید باشد و با لایروبی چاه مشکل برطرف نشود، باید وضعیت چاه برای بازسازی یا جایگزینی بررسی شود.
بالا آمدن فاضلاب از چاه
یکی از دلایل بالا آمدن فاضلاب از آشپزخانه، کفشور، توالت یا سایر خروجی ها، نبود مسیر مناسب برای خروج آن است. پر بودن چاه و گرفتگی لوله ها دو دلیل اصلی برای این مشکل هستند. به همین دلیل، برای حل مشکل ابتدا باید مسیر لوله فاضلاب بررسی شود. اگر لوله ها باز باشند و پس از تخلیه چاه نیز مشکل در فاصله کوتاهی دوباره تکرار شود، وضعیت جذب و سلامت چاه باید توسط افراد متخصص این حوزه بررسی و در صورت نیاز بازسسازی چاه انجام شود.
نشست زمین اطراف چاه
نشست یا فرورفتگی زمین اطراف چاه به دلیل ریزش دیواره، آسیب بخش های داخلی یا جابه جایی خاک اطراف چاه اتفاق می افتد. این وضعیت را باید جدی گرفت، چون با ادامه ریزش، محل نشست بزرگ تر شده و احتمال فرو ریختن دهانه چاه بیشتر می شود. در این شرایط ابتدا وضعیت چاه و میزان خرابی آن بررسی می شود. اگر آسیب کم و جزئی باشد، بخش های خراب را بازسازی می کنند. اما در شرایطی که خرابی های شدید باشد، حفر چاه جدید گزینه مناسب تری است.
ترک یا خرابی طوقه و دهانه چاه
طوقه و دهانه بخش های مهمی از چاه هستند که برای حفظ پایداری قسمت بالایی سازه اجرا می شوند. ایجاد ترک، لق شدن مصالح، تغییر شکل دهانه یا جدا شدن قسمت هایی از طوقه نشان می دهد که این بخش دیگر استحکام اولیه را ندارد. البته، همیشه این نوع خرابی به معنی بازسازی کامل چاه نیست. اگر فقط قسمت بالایی آسیب دیده باشد، با تعمیر و تقویت همان بخش مشکل برطرف می شود. اما خرابی زیاد و ادامه داشتن ترک ها به سمت میله چاه نیاز به بررسی دقیق دارند.
ریزش میله و انباره چاه
از مهم ترین مشکلات چاه های فاضلاب، ریزش میله و انباره است که باعث ورود مقدار زیاد خاک به داخل چاه و کاهش حجم آن می شوند. علاوه براین، مسیر ورود فاضلاب در این شرایط مسدود شده و احتمال ریزش بیشتر چاه در آینده افزایش پیدا می کند. اگر ریزش کم باشد، با تعمیر و بازسازی مشکل حل می شود، اما برای ریزش شدید میله و انباره، بهترین راه حل حفر چاه جدید است.
چه زمانی تخلیه چاه کافی است و چه زمانی باید چاه بازسازی شود؟
در بسیاری از مواقع به جای بازسازی می توان مشکل چاه را با تخلیه موقع آن حل کرد. در جدول زیر براساس نوع مشکل، مشخص کرده ایم که چه زمان باید چاه بازسازی شود و کِی نیاز به تخلیه دارد:
بازسازی چاه فاضلاب شامل چه کارهایی می شود؟
کارهایی که برای بازسازی چاه انجام می شوند با توجه به نوع خرابی و وضعیت چاه فرق دارد. در حالت کلی کارهای زیر بخشی از عملیات بازسازی چاه فاضلاب به شمار می روند:
- تخلیه کامل فاضلاب و لجن های داخل چاه
- لایروبی و خارج کردن رسوبات انباشته شده
- برداشتن خاک و مصالح ناشی از ریزش چاه
- تعمیر قسمت های آسیب دیده میله چاه
- اصلاح و بازسازی بخش های تخریب شده انباره
- ترمیم یا تعویض طوقه چاه
- اصلاح و مقاوم سازی دهانه چاه
- رفع خرابی مسیر ورودی فاضلاب به چاه
- اصلاح بخش های آسیب دیده در اثر نشست یا ریزش
- ایمن سازی و بستن اصولی دهانه پس از پایان کار
سخن آخر
بازسازی چاه با توجه به تاثیر آن بر ایمنی و استحکام سازه نیاز به تخصص و تجربه بالا دارد. این اقدامات اگر با روش استاندارد انجام شود، به جای صرف هزینه زیاد برای حفر چاه جدید می توان به چاه عمر دوباره داد. تهران سماء در تمام مناطق شمال، جنوب، شرق و غرب تهران این اقدامات را توسط افراد باتجربه این حوزه ارائه می دهد.
سوالات متداول
آیا پر شدن سریع چاه به معنی نیاز به بازسازی است؟
خیر. ابتدا باید علت پر شدن سریع مشخص شود. افزایش مصرف آب، ورود آب اضافی به چاه یا تجمع لجن و رسوبات از دلایل زود پر شدن چاه هستند. اگر چاه بعد از تخلیه در فاصله کوتاهی دوباره پر شود و قدرت جذب آن نیز تا حد زیادی کاهش پیدا کرده باشد، وضعیت چاه برای بازسازی باید بررسی شود.
بازسازی چاه بهتر است یا حفر چاه جدید؟
به وضعیت چاه بستگی دارد. زمانی که میله، انباره و بخش های اصلی چاه هنوز سالم هستند، بازسازی گزینه بهتری است. اما در صورت ریزش شدید، آسیب جدی سازه یا نامناسب بودن شرایط چاه، حفر چاه جدید انجام می شود.
چه عواملی بر هزینه بازسازی چاه تاثیر دارند؟
عمق چاه، میزان خرابی، حجم لجن و رسوبات، مقدار ریزش، وضعیت میله و انباره، خرابی طوقه و دهانه و میزان دسترسی به محل چاه از مهم ترین عوامل تعیین کننده هزینه هستند.
