عمر مفید چاه فاضلاب چند سال است؟
عمر مفید چاه فاضلاب یعنی مدتی که چاه بتواند فاضلاب ساختمان را دفع کند و دیواره ی آن سالم و ایمن باشد. این مدت زمان برای همه چاه ها یکسان نیست چون جنس خاک، کیفیت ساخت و مقدار فاضلاب ورودی متفاوت است. به همین دلیل، دو چاه که همزمان ساخته شده اند، همیشه وضعیت یکسانی ندارند و یکی از آنها ممکن است زودتر پر شود یا دیواره های آن ریزش کند.
نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه داشت این است که فاصله بین دو نوبت تخلیه با عمر چاه فرق دارد. پر شدن چاه به تنهایی به معنای پایان عمر آن نیست. چون گاهی تجمع لجن و مواد زائد باعث پر شدن آن شده و پس از تخلیه چاه و بررسی، دوباره قابل استفاده است. اما اگر چاه مدت کوتاهی بعد از تخلیه پر شود یا نشانه هایی مثل نشست زمین داشته باشد، زنگ خطر هستند و باید ایمنی و استحکام آن بررسی شود.
چه عواملی بر عمر چاه فاضلاب تاثیر دارند؟
در یک مقایسه کلی، کارایی چاه های فاضلاب با یکدیگر متفاوت است، چون پارامترهای متعددی بر عمر و عملکرد آن تاثیر می گذارند. از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر کارایی چاه های فاضلاب می توان به موارد زیر اشاره کرد:
جنس خاک و توان جذب فاضلاب
یکی از مهم ترین عواملی که روی عملکرد چاه و میزان جذب آن تاثیر دارد، جنس خاک است. خاک های شنی و ماسه ای معمولا آب را راحت تر از خاک رس از خود عبور می دهند و از نظر جذب فاضلاب عملکرد بهتری دارند. اما، خاک رس بافت فشرده و منافذ ریزی دارد و آب به سختی از آن عبور می کند و حتی یک چاه تازه هم ممکن است زود پر شود.
برخلاف تصور اغلب افراد، همیشه سرعت بالای جذب خاک برای بالا بردن کارایی چاه مناسب نیست. چون خاک، شن و ماسه های دانه درشت فاضلاب را سریع عبور می دهند و فرصت کمتری برای تصفیه آن در خاک وجود ندارد. در این شرایط اگر آب زیرزمینی نزدیک باشد، خطر آلودگی بیشتر می شود. به همین دلیل تاکید می شود که در زمان انتخاب محل چاه، باید توان جذب خاک و فاصله از آب های زیرزمینی با هم در نظر گرفته شوند.
فاصله از سطح آب های زیرزمینی
اگر سطح آب زیرزمینی به کف چاه نزدیک باشد، فاضلاب به خوبی در خاک جذب نمی شود و چاه زودتر پر می شود. این مشکل در فصل های پربارش، با بالا آمدن آب زیرزمینی، ورود آب باران و آب های سطحی به چاه بیشتر می شود. به همین دلیل، هنگام انتخاب محل و عمق چاه باید وضعیت زمین و بالاترین سطح آب زیرزمینی در طول سال بررسی شود.
طراحی، ابعاد و کیفیت اجرای چاه
یکی از اصول بسیار مهم در حفر چاه، طراحی و انتخاب ابعاد چاه براساس میزان مصرف آب و حجم فاضلاب ساختمان است. اگر چاه برای تعداد واحدها و ساکنان ساختمان کوچک باشد، زودتر پر می شود و عمر مفید آن کاهش پیدا می کند. در کنار ظرفیت مناسب، نحوه اجرای میله و انباره نیز اهمیت زیادی دارد. اگر ابعاد نامناسب باشد و اجرای میله غیراستاندارد باشد، قدرت جذب چاه و استحکام آن کاهش پیدا می کند.
تعداد ساکنان و حجم فاضلاب ورودی
در حالت کلی، هرچه تعداد ساکنان یک ساختمان بیشتر باشد، آب بیشتری مصرف می شود و در نتیجه فاضلاب بیشتری وارد چاه خواهد شد. در نتیجه، چاه با سرعت بیشتری پر می شود و در مقایسه با ساختمانی با تعداد ساکنان کمتر، زودتر باید تخلیه شود.
میزان ورود چربی به چاه
یکی از مهم ترین فاکتورهای موثر بر طول عمر چاه فاضلاب جذبی، مقدار چربی و مواد روغنی است که وارد آن می شود. چربی، لجن و مواد روغنی و جامدی که همراه فاضلاب وارد چاه می شوند، به مرور روی دیواره ها و کف چاه می چسبند و لایه های رسوبی را تشکیل می دهند. با ضخیم شدن این لایه، آب سخت تر در خاک نفوذ می کند و قدرت جذب چاه کاهش پیدا می کند. در نتیجه فاضلاب مدت بیشتری داخل چاه باقی می ماند و زودتر پر می شود.
از کجا بفهمیم عملکرد چاه فاضلاب ضعیف شده است؟
با کاهش عملکرد چاه فاضلاب جذبی، چند نشانه مهم را می توان در آنها مشاهده کرد که عبارتند از:
- کوتاه شدن فاصله بین دفعات تخلیه چاه
- پر شدن سریع چاه پس از تخلیه
- بالا آمدن سطح فاضلاب
- برگشت فاضلاب از کفشور، توالت یا سایر خروجی ها
- کند شدن تخلیه آب به صورت همزمان در چند بخش ساختمان
- شنیدن صدای قل قل از لوله های فاضلاب
- باقی ماندن مشکل کندی تخلیه پس از باز کردن و رفع گرفتگی لوله ها
- انتشار بوی نامطبوع فاضلاب در ساختمان یا اطراف محل چاه
- مشاهده رطوبت غیرعادی در زمین یا دیوارهای نزدیک چاه
- نشت یا بیرون زدن فاضلاب در اطراف محل چاه
- نشست زمین در محدوده چاه
- ایجاد ترک یا فرورفتگی در کف حیاط، پارکینگ یا محل قرارگیری چاه
- تغییر وضعیت طوقه یا پوشش روی چاه
- نیاز مکرر به تخلیه چاه بدون افزایش تعداد ساکنان یا مصرف آب
چگونه عمر مفید چاه فاضلاب را افزایش دهیم؟
با چند راهکار ساده می توان عمر چاه فاضلاب را افزایش داد. در جدول زیر روش های افزایش عمر چاه و تاثیر هر کدام بر عملکرد آن ارائه شده است:
چه اشتباهاتی عمر چاه فاضلاب را کم می کند؟
همیشه پیشگیری بهتر از درمان است و اگر در زمان مناسب جلوی پیشروی یک مشکل گرفته نشود، رفع آن هزینه بر و زمان بر می شود. در بسیاری از مواقع یک اشتباه ساده می تواند عمر چاه جذبی را تا حد زیادی کاهش دهد و برخی از آنها شامل موارد زیر می باشد:
تخلیه مداوم چاه بدون پیدا کردن علت
اگر چاه مدت کوتاهی بعد از تخلیه دوباره پر می شود، تخلیه مجدد فقط مشکل را به صورت موقت برطرف می کند. در چنین شرایطی باید علت پر شدن سریع، مانند کاهش قدرت جذب خاک، تجمع لجن و رسوبات یا ورود بیش از حد فاضلاب بررسی و رفع شود.
استفاده از اسید برای افزایش جذب چاه
برخلاف تصور بسیاری از افراد، ریختن اسید و مواد شیمیایی داخل چاه راه مطمئنی برای افزایش قدرت جذب نیست و حتی ممکن است به لوله ها یا بخش های سیستم فاضلاب آسیب بزند. اگر جذب چاه کاهش پیدا کرده است، ابتدا باید علت آن مشخص شود و سپس روش مناسب مانند لایروبی چاه یا کف تراشی بررسی شود.
اعتماد به محلول های احیای چاه
توجه داشته باشید که محلول احیای تضمینی چاه به این معنی نیست که می تواند مشکل هر چاهی را برطرف کند. وقتی دیواره و کف چاه با لجن و رسوب پوشیده شده یا خاک قدرت جذب خود را از دست داده است، اضافه کردن چنین موادی به تنهایی نمی تواند جذب فاضلاب را به حالت قبل برگرداند. بهتر است به جای هزینه کردن برای این محصولات، ابتدا علت کاهش جذب چاه مشخص شود.
افزایش تعداد واحدهای ساختمان بدون بررسی ظرفیت چاه
ظرفیت چاه های فاضلاب با توجه به تعداد واحدهای ساختمان و نوع کاربری آن تعیین می شود. چاهی که برای یک ساختمان کم جمعیت طراحی شده است، بعد از اضافه شدن چند واحد دیگر نمی تواند حجم فاضلاب جدید را تحمل کند. در چنین شرایطی قبل از افزایش مصرف باید ظرفیت چاه و توان دفع فاضلاب آن بررسی شود.
عمق بیش از اندازه چاه
عمق بیشتر به معنی جذب بهتر و عمر طولانی تر چاه نیست. اگر خاک محل نفوذپذیری مناسبی نداشته باشد یا سطح آب زیرزمینی بالا باشد، عمیق تر کردن چاه مشکل را حل نمی کند. عمق چاه باید با توجه به جنس خاک، سطح آب زیرزمینی و شرایط زمین تعیین شود.
سخن آخر
براساس آنچه در متن بررسی شد، طول عمر چاه فاضلاب به جنس خاک، تناسب عمق و ظرفیت با میزان فاضلاب ورودی به آن بستگی دارد. در اغلب مواقع با لایروبی چاه و تخلیه به موقع آن می توان عملکرد چاه را بهتر کرد و عمر مفید آن را افزایش داد. اما اگر دیواره های چاه سست شود یا به دلیل تغییر کاربری ساختمان و افزایش تعداد واحدهای آن فاضلاب بیشتر از ظرفیت وارد چاه شود، تنها با لایروبی نمی توان مشکل را حل کرد. در این شرایط باید افراد متخصص این حوزه وضعیت چاه را بررسی و بهترین راه حل را ارائه دهند. تیم تهران سماء در تمام مناطق شمال، جنوب، شرق و غرب تهران آماده ارائه خدمات در این زمینه می باشد.
سوالات متداول
آیا چاه قدیمی که هنوز پر نشده، سالم و ایمن است؟
خیر، پر نشدن چاه به تنهایی نشانه سالم بودن آن نیست. چاه های قدیمی باید از نظر وضعیت دیواره ها، طوقه، پوشش و احتمال نشست یا ریزش نیز بررسی شوند.
آیا چاه عمیق تر عمر بیشتری دارد؟
خیر. عمر چاه علاوه بر عمق به عواملی مانند جنس و قدرت جذب خاک، حجم فاضلاب ورودی، ابعاد انباره و کیفیت اجرای چاه بستگی دارد. اگر عمق بیش از اندازه زیاد باشد و فاصله تا سطح آب زیرزمینی کم شود، قدرت جذب خاک کاهش پیدا می کند.
بوی فاضلاب نشانه تمام شدن عمر چاه است؟
بوی فاضلاب دلایل مختلفی مانند مشکل در سیفون، تهویه فاضلاب، گرفتگی لوله یا پر شدن چاه دارد و برای تشخیص علت باید سیستم فاضلاب بررسی شود.
آیا پودر چاه بازکن جذب چاه را بیشتر می کند؟
نمی توان از پودرهای چاه بازکن به عنوان راه حل قطعی برای افزایش جذب استفاده کرد. اگر منافذ خاک با لجن و رسوبات پوشیده شده باشند، ابتدا باید علت کاهش جذب مشخص و روش مناسب برای رفع آن انتخاب شود.
افزایش تعداد ساکنان عمر چاه را کاهش می دهد؟
بله، افزایش تعداد ساکنان معمولا باعث ورود فاضلاب بیشتری به چاه می شود. اگر ظرفیت چاه متناسب با این حجم نباشد، فاصله بین دفعات پر شدن چاه کوتاه تر خواهد شد.
آیا تخلیه و لایروبی عمر چاه را بیشتر می کند؟
تخلیه فقط فاضلاب موجود را خارج می کند و قدرت جذب چاه را افزایش نمی دهد. لایروبی و برداشتن رسوبات در شرایط مناسب می تواند باعث بهبود عملکرد چاه شود، اما ابتدا باید علت کاهش جذب مشخص شود.
چه زمانی احیای چاه کافی نیست؟
اگر چاه دچار ریزش شود و یا قدرت جذب بیش از اندازه کاهش پیدا کند، و غیرقابل جبران قدرت جذب شده باشد، احیا ممکن است راه حل مناسبی نباشد. در این شرایط باید چاه به صورت اساسی تعمیر یا چاه جدید حفر شود.
