دلایل گرفتگی رایزر فاضلاب
در سیستم لوله کشی فاضلاب ساختمان های چند طبقه، یک لوله با قطر بزرگ تر به عنوان رایزر در نظر گرفته می شود که وظیفه آن جمع آوری و انتقال فاضلاب واحدهای مختلف به لوله اصلی است. با توجه به محل قرارگیری این لوله و عبور مقدار زیاد فاضلاب از آن، چند دلیل مهم برای گرفتگی آن وجود دارد که اصلی ترین آنها عبارتند از:
- تجمع چربی و روغن در جداره لوله
- ورود مو، دستمال و مواد جامد
- تجمع رسوبات و جرم داخل لوله
- شیب نامناسب لوله های متصل به رایزر
- شکستگی، ترک یا تغییر شکل لوله
- ورود سیمان، گچ و مصالح ساختمانی
- نفوذ ریشه درختان به لوله
- قطر نامناسب یا فرسودگی لوله
- تجمع مواد و رسوبات به دلیل سرویس نشدن دوره ای رایزر
نشانه های گرفتگی رایزر فاضلاب
بالا زدن آب از چاه و تخلیه کند فاضلاب دلایل متعددی دارد و نمی توان علت هر نوع مشکل را گرفتگی رایزر در نظر گرفت. به همین دلیل، قبل از انتخاب روش رفع گرفتگی رایزر فاضلاب، ابتدا باید مطمئن شوید که آیا واقعا این بخش از لوله کشی مشکل دارد یا اشکال در جای دیگری است. هر یک از علائم زیر نشان می دهند که لوله رایزر فاضلاب دچار گرفتگی شده است:
- آب در چند واحد یا طبقه با سرعت کمتری تخلیه می شود.
- برگشت فاضلاب از طبقات پایین
- فاضلاب از توالت، کفشور و سایر خروجی ها به داخل ساختمان بر می گردد
- هنگام تخلیه آب، از لوله ها صدای قل قل به گوش می رسد
- در بخش های مختلف ساختمان بوی نامطبوع فاضلاب می پیچید
- فاضلاب در چند واحد در طبقات مختلف به طور همزمان به کندی تخلیه می شود.
- سرریز کفشور پارکینگ
- لوله های فاضلاب در واحدهای مختلف به طور مکرر و در فاصله کوتاه دچار گرفتگی می شوند.
نحوه باز کردن گرفتگی رایزر فاضلاب
همیشه نمی توان به طور دقیق تشخیص داد که علت گرفتگی رایزر چیست و به همین دلیل ممکن است روش های مختلفی را برای باز کردن این لوله ها به کار برد. برخی از روش ها با دقت بالاتری می توانند لوله را باز کنند و توسط بسیاری از شرکت های لوله بازکنی ارائه می شوند از قبیل:
1- استفاده از فنر دستی لوله بازکنی
اگر مطمئن هستید که گرفتگی در کدام قسمت لوله رایزر است، از نزدیک ترین چاه به آن فنر دستی را وارد کنید. فنر دستی لوله بازکنی اغلب طول کمی دارد و به همین دلیل برای گرفتگی های نزدیک به دهانه چاه استفاده می شود. بعد از وارد کردن فنر به داخل لوله، چند مرتبه به صورت دورانی آن را حرکت دهید تا مو، پرز و سایر موادی که در مسیر فاضلاب تجمع کرده اند به فنر متصل شوند. سپس آهسته فنر را به بیرون بکشید. چند مرتبه این کار را انجام دهید و بعد از اینکه مطمئن شدید گرفتگی رفع شده است، آب را با فشار وارد لوله ها کنید تا مسیر تمیز شود.
2- فنر زدن رایزر
یکی از مطمئن ترین روش های رفع گرفتگی رایزر فاضلاب، استفاده از دستگاه فنر لوله بازکنی است. این فنرهای فولادی طول زیادی دارند و می توان با آن گرفتگی هایی که فاصله زیادی با دهانه چاه دارند را باز کرد. نحوه استفاده از فنر لوله بازکنی نیاز به تجربه دارد و باید بتوان در صورت نیاز سرمته مناسب را به آن متصل کرد. سپس فنر را وارد لوله کرد و دستگاه را روشن کرد تا فنر را با حرکات دورانی و چرخشی در لوله حرکت دهد.
بعد از چند مرتبه استفاده از فنر و بیرون کشیدن گرفتگی های داخل لوله رایزر، مسیر کاملا باز می شود. در نهایت آب گرم را با فشار وارد لوله کنید تا گرفتگی های باقی مانده وارد لوله اصلی و شبکه فاضلاب شهری یا چاه شوند.
3- شست و شوی رایزر با وارتجت
اگر دلیل گرفتگی رایزر تجمع مقدار زیاد چربی، مو و پرز است، با فشار زیاد آب می توان آن را رفع کرد. برای این کار نیاز به وارتجت است تا آب با فشار وارد لوله شده و گرفتگی ها را حرکت دهد. شست و شوی رایزر با وارتجت باید تا زمانی ادامه پیدا کند که گرفتگی ها از لوله خارج و وارد لوله اصلی و سپس چاه جذبی یا شبکه فاضلاب شهری شوند.
4- استفاده از دستگاه تراکم هوا
یکی دیگر از روش های باز کردن لوله رایزر ساختمان، استفاده از دستگاه تراکم هوا است. دستگاه تراکم هوا همان طور که از نامش مشخص است، ابتدا هوا را فشرده می کند و سپس با فشار زیاد آن را وارد لوله می کند. با این کار پرز و مو و سایر موادی که در مسیر عبور فاضلاب در رایزر تجمع کرده اند حرکت کرده و از لوله خارج می شوند. توجه داشته باشید که برای استفاده از دستگاه تراکم هوا، خروجی سایر لوله ها باید بسته شوند تا فاضلاب از آنها به بیرون پرتاب نشود.
5- باز کردن دریچه بازدید
بهترین کار قبل از انتخاب روش باز کردن لوله ها، مشخص شدن دقیق علت گرفتگی و محل آن است. بعد از مشخص شدن محل گرفتگی، در برخی از مواقع ممکن است نیاز به باز کردن همان بخش از لوله باشد. اگر گرفتگی با روش های بالا برطرف نشود یا مشخص شود که داخل لوله شکستگی، فرورفتگی، جسم سخت یا خرابی اتصال وجود دارد، باز کردن بخشی از لوله ضروری است. در این شرایط، لوله کش قسمت معیوب را باز می کند، مانع یا بخش آسیب دیده را برطرف کرده و مسیر را دوباره به شکل صحیح متصل می کند.
6- استفاده از دوربین لوله بازکنی
در شرایطی که گرفتگی رایزر شدید باشد، مرتب تکرار شود و با فنر و روش های معمولی باز نشودف می توان از دوربین لوله بازکنی استفاده کرد. با این تجهیزات، از داخل لوله تصویر برداری می شود تا دلیل و محل دقیق گرفتگی مشخص شود.
آیا برای باز کردن رایزر فاضلاب می توان از محلول لوله بازکن استفاده کرد؟
با توجه به اینکه جندین لوله از واحدهای مختلف به رایزر متصل می شود، با ریختن اسید لوله بازکنی مقداری از این مواد ممکن است در لوله ها باقی بمانند. چون محلول های لوله بازکن قدرت خورندگی بالایی دارند، به مرور به لوله آسیب وارد کرده و باعث پوسیدگی آنها می شوند. علاوه براین، استفاده از این لوله ها برای سلامتی انسان نیز خطرناک است و تنها توسط افراد باتجربه و با رعایت اصول ایمنی می توان آنها را به کار برد.
چگونه از گرفتگی دوباره رایزر جلوگیری کنیم؟
در یک مقایسه کلی، گرفتگی لوله رایزر سخت تر از سایر لوله ها باز می شود و نیاز به ابزارهای پیشرفته تری دارد. علاوه براین، با گرفتگی این لوله، سیستم فاضلاب در کل ساختمان با مشکل مواجه خواهد شد. به همین دلیل باید تا حد امکان از گرفتگی آن جلوگیری کرد. برخی از روش های مناسب برای جلوگیری از گرفتگی رایزر عبارتند از:
- چربی و روغن را داخل فاضلاب نریزید، چون چربی به جداره لوله می چسبد و به مرور مسیر را تنگ می کند.
- مواد جامد از قبیل دستمال، پارچه، مو و مواد بهداشتی باعث مسدود شدن رایزر می شوند و نباید آنها را در لوله فاضلاب انداخت.
- از توری روی خروجی ها استفاده کنید.
- در ساختمان های پرتراکم، بررسی و شست و شوی دوره ای رایزر از تجمع رسوبات جلوگیری می کند.
- اگر رایزر مرتب می گیرد، فقط باز کردن گرفتگی کافی نیست و باید وضعیت خود لوله و مسیر فاضلاب بررسی شود.
جمع بندی
برای باز کردن گرفتگی رایزر فاضلاب روش های مختلفی وجود دارد که متناسب با محل گرفتگی و نوع آن می توان آنها را انتخاب کرد. استفاده از فنر دستی، فنر برقی لوله بازکنی، وارتجت و دستگاه تراکم هوا بیشترین تاثیر را در باز کردن رایزر دارند. در هر نقطه از تهران اگر رایزر فاضلاب ساختمانتان با مشکل و گرفتگی مواجه شد، می توانید با تهران سماء تماس بگیرید. لوله بازکن های این مجموعه در شمال، جنوب، شرق و غرب تهران با دستگاه های پیشرفته هر نوع گرفتگی رایزر را در کمترین زمان رفع می کنند.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم گرفتگی مربوط به رایزر است؟
اگر فاضلاب در چند واحد یا چند طبقه همزمان کند تخلیه شود، آب از کفشور بالا بیاید یا فاضلاب برگشت کند، احتمال گرفتگی رایزر زیاد است.
بهترین روش برای باز کردن گرفتگی رایزر چیست؟
روش مناسب به نوع و محل گرفتگی بستگی دارد. برای گرفتگی های معمول از فنر برقی و برای رسوبات و چربی های شدید از واترجت استفاده می شود.
آیا فنر زدن می تواند گرفتگی رایزر را به طور کامل برطرف کند؟
در بسیاری از گرفتگی ها بله، اما اگر مشکل به دلیل شکستگی، رسوب شدید یا تغییر شکل لوله باشد، فنر فقط مسیر را موقتا باز می کند و باید علت اصلی برطرف شود.
آیا می توان برای گرفتگی رایزر از محلول لوله بازکن استفاده کرد؟
بهتر است از محلول های شیمیایی استفاده نشود. این مواد ممکن است به لوله آسیب بزنند و هنگام باز کردن مسیر برای تعمیرکار خطر ایجاد کنند.
چرا رایزر فاضلاب بعد از مدتی دوباره می گیرد؟
تجمع دوباره چربی و رسوبات، ورود مواد جامد یا وجود مشکل در خود لوله می تواند باعث گرفتگی مجدد شود. در گرفتگی های تکراری بهتر است مسیر با دوربین بررسی شود.
چه زمانی برای رفع گرفتگی رایزر باید از دوربین فاضلاب استفاده کرد؟
وقتی گرفتگی شدید یا تکراری باشد یا با روش های معمول برطرف نشود، دوربین کمک می کند محل گرفتگی و مشکلاتی مثل شکستگی، ترک یا جسم خارجی داخل لوله مشخص شود.
