دوربین بازرسی لوله چیست و چطور کار می کند؟

دوربین بازرسی لوله چیست؟

دوربین بازرسی لوله فاضلاب یکی از ابزارهای ویدئومتری برای لوله بازکنی است که به دوربین کوچک و سنسور مجهز است. بعد از ورود دوربین به لوله، تصاویر داخل آن را به صورت زنده روی نمایشگر نشان می دهد. این دوربین ها در لوله فاضلاب ساختمان، شبکه فاضلاب شهری و خطوط لوله کشی صنعتی استفاده می شوند و به کمک آن می توان گرفتگی، ترک، شکستگی، رسوب و نفوذ ریشه و غیره به داخل لوله را شناسایی کرد.

اجزای اصلی دوربین بازرسی لوله

برای ورود دوربین به داخل لوله، ثبت تصاویر و ارسال اطلاعات به نمایشگر، در این تجهیزات چند قطعه و بخش مهم وجود دارد که عبارتند از:

• هد دوربین: بخش کوچکی که وارد لوله می شود و تصاویر داخل مسیر را ثبت می کند.
• چراغ LED: اطراف هد دوربین قرار دارد تا فضای تاریک داخل لوله را برای تصویربرداری روشن کند.
• کابل یا میله هدایت: برای وارد کردن و حرکت دادن دوربین در طول لوله استفاده می شود.
• قرقره کابل: کابل دور قرقره جمع می شود تا باز و بسته کردن آن هنگام بازرسی را آسان شود.
• نمایشگر: تصاویر ارسالی دوربین را به صورت زنده نمایش می دهد.
• واحد ضبط تصویر: در برخی مدل ها عکس و فیلم از داخل لوله در این بخش ذخیره می شود.
• فرستنده یا Sonde: در مدل های مجهز به سیستم مکان یابی، برای مشخص کردن موقعیت دوربین و محل خرابی از روی سطح زمین کاربرد دارد.

دوربین بازرسی لوله چگونه کار می کند؟

نحوه کار کردن دوربین ویدئومتری لوله فاضلاب تاحد زیادی به مدل دستگاه و قابلیت های آن بستگی دارد. اما در حالت کلی، برای بازرسی هد دوربین وارد لوله و مسیر لوله کشی می شود. با حرکت کابل می توان دوربین را به داخل لوله حرکت داد تا در نهایت به نقطه ای که دچار مشکل شده است برسد. چون داخل لوله تاریک است، چراغ های led روی هد دوربین روشن می شوند تا تصاویری که به نمایشگر ارسال می شود قابل مشاهده باشند.
اپراتور دوربین ویدئومتری تصاویر روی نمایشگر را بررسی می کند تا بتواند مشکل موجود در مسیر را شناسایی کند. در برخی از مدل های دوربین مجهز به فرستند یا sonder، می توان موقعیت دقیق دوربین و محل خرابی را از روی سطح زمین پیدا کرد.

انواع دوربین بازرسی لوله

دوربین های لوله فاضلاب از نظر نحوه کار، اجزای داخلی و اطلاعاتی که ارسال می کنند دارای تنوع بالایی هستند. از رایج ترین این دوربین ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

دوربین شلنگی یا آندوسکوپی

دوربین شلنگی لوله فاضلاب ساده ترین ابزار برای بازرسی داخل لوله است که هد آن به کابل بسیار انعطاف پذیر متصل شده است. علاوه براین، کابل های این دوربین قطر کمی دارند و برای مسیرهای باریک و دارای پیچ و خم گزینه مناسبی می باشد. برای روشن شدن مسیر لوله کشی، چراغ led روی هد قرار گرفته و تصاویر نسبتا واضحی را به نمایشگر ارسال می کند.
یکی از محدودیت های دوربین های شلنگی، حرکت سخت آنها در داخل لوله برای مسیرهای طولانی است. به همین دلیل، برای بازرسی های کوتاه، مشاهده گرفتگی یا رسوب و بررسی نقاط کم دسترس کاربرد دارند.

دوربین بازرسی لوله Push Rod

برای مسیرهایی که هد دوربین باید چندین متر وارد لوله شود، دوربین push rod استفاه می شود. کابل این دوربین ها نیمه سخت است و به همین دلیل راحت تر با نیروی دست هد را در لوله حرکت می دهد. کابل این دوربین ها روی قرقره قرار می گیرد و بسیار آسان باز و بسته می شود. برخی از مدل های Push Rod قابلیت تصویر Self-Leveling، شمارنده متراژ کابل، ضبط ویدئو و فرستنده برای پیدا کردن موقعیت هد دوربین از روی سطح زمین دارند.
از مهم ترین کاربردهای دوربین لوله push rod می توان به بررسی داخل لوله های فاضلاب ساختمان، انشعاب های کم قطر تا متوسط اشاره کرد.

دوربین بازرسی رباتیک

در شبکه فاضلاب شهری، خطوط اصلی و لوله های صنعتی که قطر بیشتری دارند، از دوربین بازرسی رباتیک می توان استفاده کرد. در این تجهیزات، دوربین روی ربات چرخ دار نصب می شود. سپس اپراتور ربات را با ریموت کنترل می کند تا در مسیر داخل لوله بدون نیاز به هل دادن با دست حرکت کند. در طول مسیر، دوربین تصاویر زنده را روی نمایشگر نمایش می دهد و امکان تغییر زاویه دوربین و چرخش دارند.

دوربین ثابت

همان طور که از نام این دوربین مشخص است، هد و لنز آن در موقعیت ثابتی قرار می گیرد و تصاویر را در جهت حرکت دوربین ثبت می کند. به عبارت دیگر، اپراتور نمی تواند لنز دوربین را برای مشاهده دیواره های لوله بچرخاند.

دوربین چرخشی Pan & Tilt

با توجه به اینکه محل ترک، شکستگی، رسوب و خوردگی لوله در تصاویر مستقیم دوربین همیشه به خبی تشخیص داده نمی شوند، از دوربین های چرخشی Pan & Tilt در برخی از مسیرها استفاده می شود. هد این دوربین ها قابلیت چرخش در زاویه های مختلف را دارند و دید بهتری از فضای داخل لوله ارائه می دهند.

دوربین Self-Leveling

Self-Leveling نوعی قابلیت است که در برخی از دوربین های بازرسی از جمله push rod وجود دارد. در این دوربین ها وقتی کابل و هد در مسیرهای پیچیده مدام می چرخند و حرکت زیادی دارند، تصویر روی نمایشگر نمی چرخد و جهت آن به طور خودکار اصلاح می شود. در نتیجه، تصویر این دوربین ها در مسیرهای پر پیچ و خم صاف نمایش داده می شود.

دوربین بازرسی مجهز به Sonde و Locator

یکی از پیشرفته ترین انواع دوربین بازرسی لوله فاضلاب، دوربین مجهز به Sonde و Locatorاست که کمک می کند تا محل دوربین از روی سطح زمین پیدا شود. در این دوربین ها sonder که نوعی فرستند کوچک است قرار می گیرد و سیگنال مشخصی ارسال می کند. اپراتور با دستگاه Locator این سیگنال را از روی زمین پیدا کرده و موقعیت دوربین را مشخص می کند. این قابلیت زمانی کاربرد دارد که دوربین داخل لوله به ترک، شکستگی یا گرفتگی برسد و لازم باشد محل آن برای تعمیر یا حفاری مشخص شود.

تفاوت انواع دوربین بازرسی لوله

در دوربین های بازرسی، نحوه کنترل و قابلیت ها و کاربرد آنها متفاوت است و در جدول زیر در یک نگاه با هم مقایسه شده اند:

دوربین بازرسی لوله چه مشکلاتی را تشخیص می دهد؟

با ورود این دوربین ها به داخل لوله چند مشکل اصلی و مهم رامی توان تشخیص داد که عبارتنداز:

• گرفتگی و انسداد لوله
• ترک خوردگی لوله
• شکستگی لوله
• تجمع رسوب و چربی
• نفوذ ریشه درختان
• جابجایی اتصالات
• خوردگی و فرسودگی لوله
• تغییر شکل و له شدگی لوله
• ورود اجسام خارجی
• آسیب دیدگی دیواره داخلی لوله

تفاوت دوربین بازرسی لوله با دستگاه تشخیص ترکیدگی چیست؟

برای تشخیص مشکلات لوله های آب و فاضلاب دوربین بازرسی و دستگاه تشخیص ترکیدگی لوله استفاده می شوند، اما کاربردهای متفاوتی دارند. دوربین بازرسی بعد از ورود به لوله و نمایش تصاویر داخل مسیر، مشکلاتی مانند گرفتگی، رسوب، ترک و شکستگی که قابل مشاهده هستند را شناسایی می کند. اما، با دستگاه تشخیص ترکیدگی لوله می توان محل نشتی لوله های توکار را با امواج صوتی یا دما پیدا کرد.
بنابراین می توان گفت، دوربین ویدئومتری برای مشاهده وضعیت داخل لوله و دستگاه تشخیص ترکیدگی برای پیدا کردن محل نشتی کاربرد دارند.

مزایای استفاده از دوربین در عیب یابی لوله

دلیل کاربرد گسترده این دوربین ها در تشخیص مشکلات لوله کشی، مزایای متعدد آنها است که عبارتند از:

• مشاهده مستقیم داخل لوله
• عیب یابی بدون تخریب
• شناسایی دقیق تر علت گرفتگی
• کاهش حفاری و تخریب غیرضروری
• بررسی وضعیت دیواره و اتصالات
• امکان ثبت عکس و فیلم از مسیر
• کمک به انتخاب روش مناسب تعمیر
• مکان یابی خرابی در مدل های مجهز به Locator
• بررسی نتیجه کار بعد از رفع گرفتگی یا تعمیر

محدودیت های دوربین بازرسی لوله چیست؟

با وجود تمام مزایا و نقاط مثبتی که این دوربین ها دارند، محدودیت های زیر را نمی توان در آنها نادیده گرفت:

• عبور نکردن دوربین از گرفتگی کامل لوله
• محدودیت حرکت در زانوهای تند و متعدد
• کاهش کیفیت تصویر در آب گل آلود و آلودگی شدید
• محدودیت طول بازرسی براساس طول کابل
• دشوار بودن حرکت برخی دوربین ها در لوله های بسیار باریک
• تشخیص ندادن تمام انواع نشتی
• محدودیت دید در صورت وجود رسوب زیاد روی لنز
• نیاز به Sonde و Locator برای مکان یابی دقیق تر خرابی از سطح زمین

برای هر لوله از چه نوع دوربین بازرسی استفاده می شود؟

هر یک از این دوربین ها با توجه به اندازه و ابعاد، قابلیت ها و سایر ویژگی هایشان، برای نوع خاصی از لوله کاربرد دارند. در جدول زیر کاربردهای مختلف این دوربین ها را بر اساس نوع لوله مشخص کرده ایم:

جمع بندی

براساس آنچه در این مطلب برررسی شد، دوربین بازرسی لوله به تجهیزاتی گفته می شود که بعد از ورود به لوله، از بخش های مختلف آن تصویر ضبط می کنند و بر روی نمایشگر نمایش می دهند. این دوربین ها دارای تنوع بالایی هستند و با توجه به شرایط لوله و مشکلات آنها می توان گزینه مناسب را انتخاب کرد.

سوالات متداول

دوربین بازرسی لوله کجا استفاده می شود؟

این دوربین برای بررسی لوله فاضلاب ساختمان، شبکه فاضلاب شهری، خطوط صنعتی و مسیرهای لوله کشی که امکان مشاهده مستقیم داخل آنها وجود ندارد استفاده می شود.

آیا دوربین بازرسی می تواند محل دقیق خرابی لوله را مشخص کند؟

بله، در مدل های مجهز به Sonde و Locator می توان موقعیت دوربین و محل خرابی را از روی سطح زمین پیدا کرد.

چه زمانی استفاده از دوربین بازرسی لوله ضروری است؟

در گرفتگی های مکرر، احتمال شکستگی یا نفوذ ریشه، مشخص نبودن علت مشکل و زمانی که لازم است قبل از تخریب وضعیت داخل لوله بررسی شود، این دوربین استفاده می شود.

دوربین بازرسی تا چه مسافتی داخل لوله می رود؟

مسافت قابل بازرسی به نوع دستگاه و طول کابل آن بستگی دارد.

آیا دوربین از زانوهای لوله عبور می کند؟

در بسیاری از موارد بله، اما به اندازه هد دوربین، انعطاف کابل، قطر لوله و زاویه زانو بستگی دارد.

آیا دوربین بازرسی لوله ضدآب است؟

هد دوربین های مخصوص بازرسی لوله معمولا برای کار در محیط مرطوب و داخل لوله طراحی و آب بندی می شود. میزان مقاومت در برابر آب به مشخصات و استاندارد حفاظتی هر دستگاه بستگی دارد.