تفاوت چاه جذبی و سپتیک تانک در یک نگاه
چاه جذبی چیست و چگونه کار می کند؟
چاه جذبی از قدیمی ترین روش ها برای رفع فاضلاب است که از دو بخش اصلی میله و انباره تشکیل شده است. بعد از جمع آوری فاضلاب از طریق لوله های ساختمان، وارد میله شده و سپس به سمت انباره که در پایین ترین نقطه قرار دارد حرکت می کند. فاضلاب موجود در انباره به تدریج از طریق دیواره و کف چاه به داخل خاک نفوذ می کند و بخشی از آلودگی های آن در این مرحله با استفاده از خاک جدا می شود. جنس خاک و میزان نفوذپذیری زمین از مهم ترین عوامل موثر بر عملکرد چاه جذبی هستند.
سپتیک تانک چیست و چگونه کار می کند؟
سپتیک تانک مخزنی بسته از جنس پلی اتیلن، کاروگیت، فلزی یا بتنی است که برای جمع آوری و تصفیه اولیه فاضلاب ساختمان استفاده می شود. پس از ورود فاضلاب به مخزن، مواد جامد و سنگین در کف ته نشین شده و چربی و مواد سبک روی سطح جمع می شوند. در این مدت، باکتری های بی هوازی بخشی از مواد آلی موجود در فاضلاب را تجزیه می کنند.
سپتیک تانک بیشتر در مکان هایی استفاده می شود که به فاضلاب شهری متصل نباشند و امکان حفر چاه جذبی وجود نداشته باشد. به عنوان مثال در ویلاهای شمال ایران که سطح آب زیرزمینی به زمین بسیار نزدیک است و نمی توان چاه جذبی در این مناطق حفر کرد.
مهم ترین تفاوت های چاه جذبی و سپتیک تانک
علت استفاده از چاه جذبی و سپتیک تانک در اغلب مکان ها جمع آوری فاضلاب است، اما شیوه انجام این کار، هزینه اجرا و نحوه تخلیه چاه و نگهداری متفاوتی دارند. از مهم ترین تفاوت های چاه جذبی و سپتیک تانک می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- تفاوت در ساختار و نحوه عملکرد
اصلی ترین تفاوت سپتیک تانک و چاه جذبی، ساختار آنها است. چاه های جذبی یک میله عمودی و یک مخزن انبار مانند در انتها دارند. دیواره های انباره با خاک اطراف در تماس است و از این طریق بخشی از فاضلاب جذب آن می شود. اما سپتیک تانک ها مخزن های بسته به شکل مستطیل هستند که ساختار داخلی آنها از چند بخش تشکیل شده است. در یک بخش از این مخزن تصفیه هوازی و بخش دوم بی هوازی به صورت طبیعی انجام می شود. در نهایت پسابی که تصفیه اولیه روی آن انجام شده از مخزن تخلیه می شود.
علاوه براین، هدف اصلی چاه جذبی دفع فاضلاب در خاک است، اما سپتیک تانک برای تصفیه اولیه فاضلاب استفاده می شود. به همین دلیل، پساب خروجی سپتیک تانک باید به یک سیستم تصفیه تکمیلی هدایت شود، اما در چاه جذبی، فاضلاب مستقیم از طریق خاک اطراف دفع می شود.
2- تفاوت در میزان تصفیه فاضلاب
سپتیک تانک بخشی از آلودگی های فاضلاب را قبل از خروج از مخزن کاهش می دهد. در این سیستم، مواد جامد ته نشین شده، چربی ها جدا می شوند و باکتری ها بخشی از مواد آلی را تجزیه می کنند. اما چاه جذبی وظیفه اصلی اش دفع فاضلاب در خاک است و تصفیه آن به صورت طبیعی هنگام عبور از لایه های خاک انجام می شود.
3- تفاوت در شرایط نصب و جنس خاک
جنس خاک تاثیر زیادی در عملکرد چاه جذبی دارد. خاک های شنی و ماسه ای آب را بهتر جذب می کنند و برای حفر چاه جذبی مناسب هستند، اما خاک رس قدرت جذب کمی دارد. این در حالیست که سپتیک تانک یک مخزن بسته است و برای تصفیه اولیه فاضلاب به جذب خاک وابسته نیست. البته اگر قرار است خروجی سپتیک تانک وارد زمین شود، خاک باید قدرت جذب کافی داشته باشد.
4- تفاوت در هزینه ساخت و اجرا
یکی دیگر از تفاوت های چاه جذبی و سپتیک تانک، هزینه اجرا و ساخت آنها است. در حالت کلی، هزینه اجرای چاه جذبی کمتر از ساخت سپتیک تانک و نصب آن است. چون سپتیک تانک با مواد پلی اتیلن یا بتن و فلز ساخته می شود و باید به محل اجرا با ماشین آلات سنگین حمل و سپس لوله کشی انجام شود. اما چاه جذبی فقط نیاز به حفر و لوله کشی دارد.
5- تفاوت در طول عمر و دوام
در یک مقایسه کلی نمی توان به طور دقیق گفت که عمر چاه جذبی بیشتر است یا سپتیک تانک! چون طول عمر چاه جذبی بیشتر به جنس خاک، میزان فاضلاب ورودی و کیفیت ساخت آن بستگی دارد. با گذشت زمان، تجمع چربی و لجن در خاک اطراف چاه باعث کاهش قدرت جذب و پر شدن سریع آن می شود. دوام سپتیک تانک بیشتر به جنس مخزن، کیفیت نصب و نگهداری آن بستگی دارد. مخازن بتنی، پلی اتیلن و کاروگیت در صورت نصب اصولی و تخلیه منظم لجن، سال ها قابل استفاده هستند. بنابراین نمی توان گفت کدام یک همیشه عمر بیشتری دارد.
6- تفاوت در تخلیه و نگهداری
برخلاف تصور اغلب افراد، چاه های جذبی نیز با گذشت زمان به دلیل کاهش قدرت جذب خاک و رسوب گرفتن دیواره ها نیاز به تخلیه دارند. سپتیک تانک هم اگر خروجی آن به زمین های اطراف وارد نمی شود، باید بعد از پر شدن با تانکر تخلیه شود و لایه های رسوب کف مخزن نیز جمع آوری و تخلیه شود. در حالت کلی، فاصله پر شدن سپتیک تانک کمتر از چاه جذبی است و نیاز به نگهداری و تخلیه منظم دارد.
مزایا و معایب چاه جذبی و سپتیک تانک
چاه جذبی و سپتیک تانک علیرغم تفاوت هایی که با هم دارند، هر یک دارای مزایا و معایب خاصی هستند. به همین دلیل باید متناسب با شرایط محیط و نوع کاربردی که مد نظر دارید آنها را انتخاب کنید. در جدول زیر مزایا و محدودیت هایی که سپتیک تانک و چاه جذبی دارند بررسی شده است.
آیا سپتیک تانک به چاه جذبی نیاز دارد؟
سپتیک تانک فاضلاب را تا حدی تصفیه می کند، اما آب خروجی آن باید به محل مناسبی منتقل شود. یکی از راه ها، استفاده از چاه جذبی است. در این روش، ابتدا مواد جامد و چربی ها در سپتیک تانک جدا می شوند و سپس آب خروجی وارد چاه جذبی می شود تا جذب خاک شود. البته سپتیک تانک همیشه به چاه جذبی نیاز ندارد و با توجه به شرایط زمین، می توان از روش های دیگری هم برای دفع آب خروجی استفاده کرد.
سخن آخر؛ چاه جذبی بهتر است یا سپتیک تانک؟
با توجه به تفاوت های چاه جذبی و سپتیک تانک، باید براساس جنس خاک، میزان فاضلاب ساختمان و بودجه یکی از آنها را انتخاب کرد. چاه جذبی در زمین هایی که خاک قدرت جذب بالایی دارد، برای دفع فاضلاب استفاده می شود و معمولا هزینه اجرای کمتری دارد. سپتیک تانک برای جدا کردن مواد جامد و کاهش آلودگی و جمع آوری فاضلاب در مکان هایی که امکان حفر چاه نیست کاربرد دارد. در حالت کلی، این دو سیستم همیشه جایگزین هم نمی باشند و در بسیاری از ساختمان ها از سپتیک تانک در کنار چاه جذبی استفاده می شود.
سوالات متداول
آیا سپتیک تانک جایگزین چاه جذبی می شود؟
خیر، سپتیک تانک به تنهایی جایگزین چاه جذبی نیست. چون فقط تصفیه اولیه فاضلاب را انجام می دهد و آب خروجی آن همچنان به یک مسیر مناسب برای دفع یا تصفیه بیشتر نیاز دارد.
آیا سپتیک تانک هم مانند چاه جذبی نیاز به تخلیه دارد؟
بله، مواد جامد و لجن به مرور در کف سپتیک تانک جمع می شوند و باید به صورت دوره ای تخلیه شوند. فاصله بین تخلیه ها به ظرفیت مخزن و میزان فاضلاب ورودی بستگی دارد.
برای زمین با خاک رسی چاه جذبی بهتر است یا سپتیک تانک؟
خاک رسی آب را به سختی جذب می کند و به همین دلیل برای چاه جذبی مناسب نیست. در چنین زمین هایی از سپتیک تانک برای تصفیه اولیه استفاده می شود، اما برای دفع آب خروجی آن باید روش دیگری را انتخاب کرد.
آیا سپتیک تانک از پر شدن سریع چاه جذبی جلوگیری می کند؟
سپتیک تانک با جدا کردن مواد جامد و چربی ها از ورود لجن به چاه جذبی و کاهش قدرت جذب آن جلوگیری می کند. اما اگر خاک قدرت جذب خود را از دست داده باشد یا حجم فاضلاب زیاد باشد، چاه همچنان سریع پر می شود.
هزینه نگهداری چاه جذبی بیشتر است یا سپتیک تانک؟
چاه جذبی معمولا به سرویس دوره ای کمتری نیاز دارد، اما رفع گرفتگی یا بازسازی آن هزینه زیادی دارد. سپتیک تانک به تخلیه منظم لجن و بررسی مخزن نیاز دارد. بنابراین هزینه نگهداری به وضعیت هر سیستم بستگی دارد.
آیا پساب سپتیک تانک را می توان مستقیم وارد زمین کرد؟
خیر، پساب سپتیک تانک هنوز آلوده است و نباید بدون بررسی شرایط وارد زمین شود. برای دفع آن باید از سیستم جذب مناسب استفاده کرد و فاصله از منابع آب زیرزمینی و شرایط خاک را در نظر گرفت.
